Het ontstaan van de Middellandse Zee

Kaart Middellandse ZeeDe Middellandse zee is een lievelingetje van het publiek. De Romeinen noemden haar liefkozend ‘mare nostrum’ (onze zee) en de Fransen hebben het over ‘la grande bleue’ (de grote blauwe). Maar die grote blauwe watermassa is niet altijd een zee geweest.

Miljoenen jaren geleden was de Middellandse zee zo goed als uitgestorven. Het schuiven van de continenten had bergketens als de Alpen en het Taurusgebergte doen ontstaan, maar had tegelijkertijd de Middellandse zee afgesloten van de Atlantische oceaan. De zee stond vrijwel droog. Het was een groot gat met een maximum diepte van vijf kilometer, met her en der lagunes met wisselende zoutgehaltes, omgeven door kale vlaktes met lagen zout die wel tien meter hoog konden zijn. Het weinige water kwam van de regen en vanuit rivieren als de Rhône en de Nijl die zich in de reusachtige afgrond stortten waarbij ze canyons tot drie kilometer diep vormden. In het schaarse water zat nog amper leven. Een soort die ondanks alles wist te overleven is het sierlijke en oranje gekleurde vlaggenbaarsje.

VlaggenbaarsjeMeer dan vijf miljoen jaar geleden werd de verbinding met de Atlantische oceaan ter hoogte van Gibraltar weer hersteld ten gevolge van een grote aardbeving. Honderd jaar lang stroomde het water via de ontstane opening de Middellandse zee binnen waarmee het peil van de wereldzeeën maar liefst tien meter zakte. De Middellandse zee leefde weer en via de straat van Gibraltar konden nieuwe levensvormen binnenkomen en zich verder ontwikkelen in zowel het westelijke deel als in het iets warmere oostelijke deel.

Toen aan het eind van de 19e eeuw het Suezkanaal werd gegraven kwam er een tweede verbindingen, met de nog warmere Rode zee. Sommige soorten konden vanuit de oostkant van het Afrikaanse continent heel voorzichtig de Middellandse zee gaan ontdekken.

Ieder jaar schuift Afrika twee centimeter naar Europa toe. Als dit doorgaat, zal Gibraltar over zes miljoen jaar de Middellandse zee weer afsluiten. Wat het lot van onze zee dan zal zijn, zal de tijd leren.